🎎 Bài thuộc cụm Lễ Hội Truyền Thống Bình Thuận – Lâm Đồng.
Tên gọi đầy đủ trong hồ sơ lễ là “Lễ hội Quan Thánh Đế Quân xuất du”. Ba ngày nghi lễ tại Quan Đế Miếu, khép lại bằng cuộc xuất du qua phố lúc rạng sáng, có con rồng xanh dài 60 mét từng được ghi kỷ lục Việt Nam. Hai năm mới có một lần — và 2026 là năm có lễ.
Ngày phỏng đoán ở bản đầu bài này ("khoảng đầu tháng 9/2026") hoá ra đúng — sáng 6/9/2026, đoàn xuất du đã đi qua các tuyến phố trung tâm, thu hút hàng nghìn người dân và du khách. Điểm khác biệt lớn nhất kỳ này: theo báo Thanh Niên, đây là lần đầu lễ hội tổ chức với quy mô lớn, do Hội quán người Hoa (Chùa Ông) phối hợp UBND phường Phan Thiết tổ chức — trước đây chủ yếu do riêng hội quán đứng ra. Lễ hội năm nay còn có thêm nhiều hội quán người Hoa từ TP.HCM tới giao lưu, mở rộng không gian kết nối ra ngoài phạm vi Phan Thiết.
Đoàn xuất du 2026 đi qua các tuyến Nguyễn Du, Ngô Sĩ Liên, Trưng Trắc, Trần Phú (khu vực quanh chợ Phan Thiết) — lộ trình có thể đổi khác giữa các kỳ so với bảng lộ trình tham khảo bên dưới. Rồng xanh trong đoàn năm nay dài 49 mét theo ghi nhận của phóng viên tại chỗ; con số 60 mét trong phần "hồ sơ" ở đầu bài là kỷ lục từng ghi nhận ở một kỳ trước — hai số khác nhau, có thể do khác rồng hoặc cách đo, chúng tôi chưa có cơ sở khẳng định là cùng một con rồng.
Theo tiêu đề video Ái Vân BĐS ghi nhận tại chỗ, đây là kỳ lễ hội lần thứ 15 — khớp với chu kỳ hai năm một lần tính từ kỳ thứ 13 (2022): 2022 → 2024 → 2026 đúng ba kỳ chẵn liên tiếp.
Màn múa đường phố tại lễ hội Nghinh Ông lần thứ 15 (2026). Video: kênh YouTube Ái Vân BĐS.
Ở Phan Thiết có hai lễ đều được gọi tắt là “Nghinh Ông”, và chúng khác nhau gần như hoàn toàn. Nghinh Ông Quan Thánh Đế Quân là lễ của cộng đồng người Hoa, thờ Quan Công, tổ chức tại Quan Đế Miếu, hai năm một lần vào năm chẵn. Lễ hội Cầu ngư ở Vạn Thủy Tú là lễ của ngư dân người Kinh, thờ Cá Ông, tổ chức tháng 6 Âm lịch — đó mới là lễ có điệu Hò Bả trạo và bộ xương Cá Ông. Hai chữ “Ông” trong hai lễ chỉ hai vị hoàn toàn khác nhau.
Hai năm một lần — điều phải tra trước khi lên kế hoạch
Lễ tổ chức hai năm một lần, vào những năm dương lịch chẵn, và đã duy trì theo lệ đó hàng trăm năm. Kỳ năm 2022 là kỳ thứ 13 được ghi nhận, diễn ra ba ngày 18–20/8/2022.
Với người muốn đi xem, chu kỳ hai năm nghĩa là một nửa số năm sẽ không có lễ. Đây là khác biệt lớn so với các lễ hội thường niên trong vùng — phải tra năm trước, không chỉ tra tháng.
2026 là năm chẵn nên theo lệ sẽ có lễ. Ngày cố định theo Âm lịch là 21, 22 và 23 tháng 7, quy ra dương lịch thì rơi vào khoảng đầu tháng 9/2026. Âm lịch xê dịch theo năm và có năm nhuận, nên trước khi đi vẫn nên hỏi trực tiếp Quan Đế Miếu hoặc theo dõi thông báo của ban tổ chức. Cách tra chi tiết nằm ở bài vì sao ngày lễ hội xê dịch.
Ba ngày, ba tính chất khác nhau
Phần lớn khách chỉ biết tới ngày thứ ba. Nhưng ba ngày có ba không khí rất khác, và ai muốn hiểu lễ thì nên biết cả ba.
| Ngày | Diễn ra | Không khí |
|---|---|---|
| Ngày một 21/7 Âm lịch |
Lễ thỉnh kiệu Bà Thiên Hậu tại Thiên Hậu Cung, khoảng 13–16 giờ. Cùng chuỗi nghi thức thỉnh nước thiêng, thỉnh kinh và thỉnh các vị thần. | Trang nghiêm, phần lớn trong miếu |
| Ngày hai 22/7 Âm lịch |
Lễ phóng sinh 100 con chim sẻ tại Quan Đế Miếu, cúng ngọ, cúng thí thực, và nghi thức thả thuyền ở cảng cá Phan Thiết. | Mở hơn, đã có người ngoài tới xem |
| Ngày ba 23/7 Âm lịch |
Cuộc xuất du qua các tuyến phố, bắt đầu từ 5 giờ sáng. | Đông nhất — ngày nên đi nếu chỉ chọn được một |
Đoàn xuất du khởi hành từ 5 giờ sáng. Ai ngủ dậy lúc 8 giờ rồi mới ra phố thì phần lớn nghi thức mở đầu đã qua. Muốn xem trọn thì nên có mặt trước 5 giờ ở khu vực Quan Đế Miếu, hoặc chọn một điểm trên tuyến phố mà đoàn sẽ đi qua và đợi sẵn.
Thêm ảnh thật (của Ái Vân chụp, hoặc ảnh có giấy phép CC) vào vị trí này.
Trong đoàn xuất du có gì
Đây là phần khiến lễ này khác hẳn mọi lễ hội khác trong vùng: nó là một cuộc diễu hành có tổ chức của bốn hội quán người Hoa, mỗi hội quán đóng góp đội hình riêng.
| Thành phần | Chi tiết |
|---|---|
| Bốn hội quán | Phước Kiến, Quảng Đông, Triều Châu và Hải Nam — cùng với đoàn của Quan Đế Miếu |
| Rồng xanh 60 mét | Từng được ghi nhận kỷ lục Việt Nam. Đây là hình ảnh được nhắc tới nhiều nhất mỗi kỳ lễ |
| Múa lân, múa sư, múa rồng | Nhiều đội cùng lúc, rải dọc đoàn |
| Nhân vật hoá trang | Bát tiên, Thần Tài, Đường Tăng, Bao Công, Phúc Lộc Thọ |
| Kiệu và nhạc lễ | Kiệu rước cùng ban hoà tấu nhạc cụ truyền thống |
Lễ này cầu điều gì
Nội dung cầu nguyện gắn chặt với đời sống của một thành phố biển: quốc thái dân an, mưa thuận gió hoà, bình an cho ngư dân trong những chuyến ra khơi, và một mùa tôm cá bội thu.
Điều đó giải thích vì sao nghi thức thả thuyền ở cảng cá nằm trong lễ. Quan Thánh Đế Quân là vị thần của cộng đồng người Hoa, nhưng lời cầu thì hướng về nghề biển — nghề nuôi sống cả vùng, không phân biệt cộng đồng nào.
Đi xem thế nào cho gọn
- Tra năm trước, tra ngày sau. Năm lẻ không có lễ. Năm chẵn thì hỏi lại ngày dương lịch vì Âm lịch xê dịch.
- Chọn được một ngày thì chọn ngày thứ ba. Đó là ngày xuất du, đông và nhiều thứ để xem nhất.
- Dậy sớm. 5 giờ sáng là giờ khởi hành, không phải giờ tập trung.
- Đứng ở tuyến phố thay vì chen trong miếu. Đoàn đi qua nhiều tuyến; chọn một khúc phố rộng thì vừa xem được trọn đội hình vừa không cản nghi lễ.
- Ngày một và ngày hai là phần nghi lễ. Nếu tới xem, giữ khoảng cách và hỏi trước khi chụp ảnh — đây là sinh hoạt tín ngưỡng của cộng đồng, không phải chương trình biểu diễn.
Quan Đế Miếu nằm ở phường Đức Nghĩa, khu trung tâm Phan Thiết, cách dải Tiến Thành khoảng mười cây số theo trục ven biển. Với giờ khởi hành 5 giờ sáng thì nên tính đi từ khoảng 4 giờ 15. Đường ĐT.719 đoạn này về đêm vắng và ít đèn, đi ô tô sẽ chủ động hơn xe máy.
Ba lối vào tuỳ nhu cầu: thuê phòng theo đêm cho chuyến đi xem lễ, xem toàn bộ giỏ hàng chuyển nhượng, hoặc xem riêng biệt thự đơn lập đang bán.
- Nghi trình ba ngày, giờ giấc, số lượng chim phóng sinh, danh sách hội quán, các nhân vật hoá trang và chi tiết rồng xanh 60 mét: theo bài viết về lễ hội Nghinh Ông xứ biển Phan Thiết trên iVIVU, ghi nhận kỳ thứ 13 năm 2022.
- Kỳ 2026: theo bài "Rộn ràng Lễ hội Nghinh Ông của người Hoa ở Phan Thiết" — báo Thanh Niên, đăng 6/9/2026 — lễ diễn ra đúng sáng hôm đó, lần đầu tổ chức quy mô lớn cùng UBND phường Phan Thiết, rồng xanh dài 49 mét, đoàn đi qua các tuyến Nguyễn Du, Ngô Sĩ Liên, Trưng Trắc, Trần Phú.
- Phần phân biệt với lễ Cầu ngư Vạn Thủy Tú và phần hướng dẫn đi xem là biên soạn của Ái Vân BĐS.
- Ảnh Quan Đế Miếu và chùa người Hoa lấy từ Wikimedia Commons theo giấy phép CC, đã ghi tác giả kèm ảnh.